Zmiany podatkowe na 2027 rok: jak je ocenić jako właściciel firmy rodzinnej, zanim cokolwiek zmienisz?Zmiany podatkowe na 2027 rok: jak je ocenić jako właściciel firmy rodzinnej, zanim cokolwiek zmienisz?

Krótka odpowiedź

Z pakietu zmian uchwalonych przez Sejm część dotyczy Twojej spółki, część Ciebie prywatnie, a część możesz spokojnie pominąć. Rzetelną odpowiedź na pytanie „czy coś zmieniać” daje dopiero zestawienie łącznych obciążeń: w spółce, u Ciebie jako właściciela i w majątku rodziny, policzonych w kilku wariantach. Pojedyncza zmiana, np. wyższy podatek od świadczeń z fundacji rodzinnej albo wyższa stawka ryczałtu, rzadko sama w sobie uzasadnia przebudowę modelu. Do tego dochodzi niepewność: na dziś nie wiadomo, czy Prezydent podpisze ustawy, więc to dobry czas na analizę i przygotowanie wariantów, a niekoniecznie na nieodwracalne decyzje.

Dlaczego nie warto oceniać zmian podatek po podatku

22 października Sejm uchwalił jednocześnie kilka ustaw podatkowych. W efekcie w mediach pojawia się wiele komunikatów naraz: o PIT, CIT, ryczałcie, fundacji rodzinnej, VAT i akcyzie.

W mojej praktyce widzę, że w takich momentach najłatwiej o decyzję podjętą pod wpływem jednego nagłówka. Przykład: ktoś czyta, że wzrośnie opodatkowanie świadczeń z fundacji rodzinnej, i zaczyna myśleć o jej likwidacji. Tymczasem fundacja mogła powstać przede wszystkim po to, żeby utrzymać firmę w jednych rękach po zmianie pokoleniowej. Wyższy podatek od wypłat zmienia rachunek, ale nie zmienia celu, dla którego fundację założono. A sama likwidacja też ma swoje skutki podatkowe i rodzinne.

Dlatego proponuję prostą zasadę: najpierw zobacz cały przepływ pieniędzy, potem oceniaj pojedynczy podatek. Pieniądze w firmie rodzinnej zwykle przechodzą przez kilka poziomów: spółka zarabia, płaci podatek, potem część trafia do właściciela (wynagrodzenie, dywidenda, czynsz za nieruchomość, świadczenie z fundacji). Zmiana na jednym poziomie często częściowo równoważy się na innym.

Trzy poziomy, na których działają zmiany: spółka, Ty i majątek rodziny

Zanim zaczniesz liczyć, przypisz każdą zmianę do właściwego poziomu. To porządkuje rozmowę z księgową, doradcą i rodziną.

Obszar zmian	Kogo dotyczy	Pytanie, które warto sobie zadać
CIT (w tym projekt 22% CIT)	Spółka	Czy moja spółka w ogóle mieści się w zakresie zmiany? Jak zmieni się podatek od zysku i wartość kosztów, które spółka odlicza?
Estoński CIT	Spółka i właściciel łącznie	Czy po zmianach relacja między CIT klasycznym a estońskim się przesuwa w mojej sytuacji?
PIT	Ty prywatnie	Z jakich źródeł mam dochody (wynagrodzenie, dywidenda, działalność, najem) i których dotyczy zmiana?
Ryczałt	Ty prywatnie (np. najem) albo Twoja działalność	Czy model, który wybrałem lata temu, nadal jest racjonalny w całym przepływie pieniędzy?
Fundacja rodzinna	Fundacja, beneficjenci, rodzina	Czy zmiana dotyczy samej fundacji, czy wypłat dla beneficjentów? Czy zmienia cel, dla którego fundacja powstała?
VAT, akcyza	Głównie spółka (operacyjnie)	Czy zmiana wpływa na ceny, marże i rozliczenia, czy tylko na procedury?

Część zmian okaże się dla Ciebie neutralna. To też jest wartościowy wynik analizy: wiesz, że możesz je pominąć.

Najczęstsze pytania właścicieli i od czego zależy odpowiedź

Czy moja spółka zapłaci 22% CIT?

To zależy od tego, kogo ostatecznie obejmuje uchwalony przepis. Ponieważ został on (prawdopodobnie przez omyłkę) wykreślony w toku głosowań w Sejmie, musimy poczekać na to, co zrobi Senat.

Warto pamiętać o drugiej stronie medalu: jeśli rośnie stawka CIT, rośnie też wartość każdego kosztu, który spółka odlicza od dochodu. Czynsz, wynagrodzenie czy odsetki płacone przez spółkę „obniżają” podatek mocniej niż wcześniej. To ważne przy ocenie modeli, w których właściciel otrzymuje pieniądze ze spółki inaczej niż przez dywidendę.

Czy zmieni się mój PIT i czy ryczałt nadal ma sens?

Odpowiedź zależy od tego, z jakich źródeł masz dochody. Ryczałt to forma opodatkowania, w której podatek liczy się od przychodu, bez odliczania kosztów. U właścicieli firm rodzinnych najczęściej dotyczy prywatnego najmu nieruchomości, w tym najmu na rzecz własnej spółki.

Nawet jeśli stawka ryczałtu wzrośnie, nie oznacza to automatycznie, że inny model będzie korzystniejszy. Pokazuję to na przykładzie niżej.

Czy estoński CIT stanie się atrakcyjniejszy?

Estoński CIT to model, w którym spółka płaci podatek dopiero przy wypłacie zysku (lub w określonych sytuacjach, np. przy tzw. ukrytych zyskach), a nie w momencie jego osiągnięcia. Jeśli rośnie obciążenie w CIT klasycznym, porównanie z estońskim CIT może wypaść inaczej niż dotąd. Ale to porównanie zawsze trzeba robić łącznie: spółka plus właściciel, i z uwzględnieniem planów spółki (reinwestycje czy wypłaty, inwestycje, sukcesja). Estoński CIT ma też swoje warunki wejścia i ograniczenia, które w części firm rodzinnych są trudne do spełnienia, np. przy rozbudowanych transakcjach z właścicielem.

Czy rezygnować z fundacji rodzinnej, jeśli wypłaty dla beneficjentów będą wyżej opodatkowane?

Fundacja rodzinna to osoba prawna, która zarządza majątkiem przekazanym przez fundatora i wypłaca świadczenia beneficjentom, czyli wskazanym osobom, najczęściej członkom rodziny. Jeśli zmiany zwiększają opodatkowanie świadczeń, warto przeliczyć, ile realnie trafia do rodziny po wszystkich podatkach.

Zanim jednak pomyślisz o rezygnacji, zadaj sobie trzy pytania:

• Po co założyliśmy fundację? Jeśli celem była sukcesja i niepodzielność firmy, ten cel nadal istnieje.
• Ile kosztowałoby wyjście z fundacji (podatkowo, organizacyjnie, rodzinnie) w porównaniu z wyższym podatkiem od wypłat?
• Czy możemy zmienić politykę wypłat (ich wysokość, częstotliwość, cel), zamiast zmieniać całą strukturę?

Często lepszym ruchem niż likwidacja jest korekta sposobu korzystania z fundacji.

Czy zmienić sposób wypłaty pieniędzy ze spółki?

Właściciel może otrzymywać pieniądze ze spółki na kilka sposobów: wynagrodzenie (np. za zarząd), dywidenda, czynsz za nieruchomość, odsetki od pożyczki, świadczenia z fundacji. Każdy z nich jest inaczej opodatkowany po stronie spółki i po Twojej stronie. Zmiana stawek na jednym poziomie może przesunąć ten rachunek, ale wybór sposobu wypłaty musi mieć realne uzasadnienie: wynagrodzenie za faktycznie wykonywaną pracę, czynsz za rzeczywiście używaną nieruchomość, na warunkach rynkowych. Rozwiązania podatkowe bez takiego uzasadnienia niosą ryzyko zakwestionowania przez organy podatkowe.

VAT i akcyza: kiedy to sprawa operacyjna, a kiedy właścicielska

W większości firm zmiany w VAT i akcyzie to zadanie dla działu finansowego i księgowości: aktualizacja rozliczeń, cen, systemów. Sprawą właścicielską stają się wtedy, gdy wpływają na rentowność całego modelu biznesowego, np. w branżach objętych akcyzą albo przy zmianie stawek na kluczowe produkty. [Do uzupełnienia przez autora: czy zmiany w VAT i akcyzie mają znaczenie dla typowych klientów kancelarii].

Przykład: najem nieruchomości właściciela na rzecz własnej spółki

Poniżej przykład modelowy, który dobrze pokazuje, dlaczego warto liczyć łącznie. Liczby są uproszczone i służą wyłącznie ilustracji mechanizmu.

Punkt wyjścia

Właściciel spółki rodzinnej ma prywatnie nieruchomości (hale, biura), które wynajmuje swojej spółce. Przychody z najmu opodatkowuje ryczałtem. Rocznie otrzymuje z najmu 1 mln zł. Model wybrał lata temu, m.in. dlatego, że majątek trwały pozostaje poza spółką i nie jest bezpośrednio narażony na ryzyko prowadzonej działalności, a spółka zalicza czynsz do kosztów.

Ile kosztuje ten model dziś

Przy stawkach ryczałtu dla prywatnego najmu obowiązujących obecnie (8,5% do 100 000 zł przychodu i 12,5% od nadwyżki):

• 100 000 zł × 8,5% = 8 500 zł
• 900 000 zł × 12,5% = 112 500 zł
• razem: 121 000 zł podatku rocznie (ok. 12,1% przychodu)

Po stronie spółki czynsz w wysokości 1 mln zł jest kosztem. Przy CIT 19% obniża podatek spółki o 190 000 zł. Gdyby spółka płaciła 22% CIT, ten sam czynsz obniżałby jej podatek o 220 000 zł.

Co może się zmienić: wrażliwość na stawkę ryczałtu

Wariant (hipotetyczny)	Podatek roczny	Różnica wobec dziś
Stawki obecne (8,5/12,5%)	121 000 zł	–
Stawki od 2027 r. (8,5%/15%)	143 500 zł	+ 22 500 zł

To realne kwoty, które uzasadniają ponowne przeliczenie modelu. Ale samo ich pojawienie się nie oznacza jeszcze, że model trzeba zmienić.

Dlaczego sam wzrost ryczałtu niczego nie przesądza

Porównajmy w dużym uproszczeniu dwa sposoby, w jakie ten sam 1 mln zł może trafić do właściciela:

• Czynsz (model obecny): spółka odlicza 1 mln zł od dochodu, właściciel płaci ryczałt 121 000 zł, do właściciela trafia 879 000 zł.
• Zysk spółki wypłacany jako dywidenda (gdyby nieruchomości były w spółce, a czynszu nie było): przy CIT 19% spółka płaci 190 000 zł, wypłaca 810 000 zł dywidendy, od której właściciel płaci 19% PIT, czyli 153 900 zł. Do właściciela trafia 656 100 zł.

Nawet przy wyraźnym wzroście ryczałtu różnica między tymi modelami pozostaje w tym uproszczonym ujęciu znacząca. Co więcej, ewentualny wzrost CIT zwiększa wartość czynszu jako kosztu spółki. Zmiana jednej stawki może więc pogorszyć model po stronie właściciela, a jednocześnie poprawić go po stronie spółki.

To porównanie celowo pomija wiele elementów: amortyzację, koszty finansowania, podatki lokalne, podatki przy ewentualnym przeniesieniu nieruchomości, estoński CIT, plany sukcesyjne. Pokazuje jednak zasadę: decyzję podejmuje się na podstawie sumy obciążeń, a nie jednej stawki.

Pamiętaj też o warunku, który dotyczy każdego wariantu: czynsz płacony przez spółkę właścicielowi musi odpowiadać warunkom rynkowym. Właściciel i spółka są podmiotami powiązanymi, więc zastosowanie mają przepisy o cenach transferowych, czyli zasady ustalania cen w transakcjach między podmiotami powiązanymi, a przy pewnej skali transakcji także obowiązki dokumentacyjne.

Jakie warianty warto przeliczyć

W takiej sytuacji zwykle porównuję kilka scenariuszy, każdy z jego skutkami podatkowymi, prawnymi i rodzinnymi:

1. Pozostawienie modelu bez zmian, z aktualizacją rachunku o nowe stawki i weryfikacją rynkowości czynszu.
2. Najem w ramach działalności gospodarczej zamiast najmu prywatnego, z inną formą opodatkowania i możliwością rozliczania kosztów, ale też z innymi obowiązkami i obciążeniami (np. składka zdrowotna).
3. Przeniesienie nieruchomości do spółki (np. aportem). Zwykle wiąże się z kosztami podatkowymi samej operacji i oznacza, że majątek trwały przestaje być oddzielony od ryzyka działalności.
4. Nieruchomości w fundacji rodzinnej, jeśli rodzina i tak rozważa ją z powodów sukcesyjnych. Tu kluczowe jest, jak zmiany wpływają na opodatkowanie fundacji i świadczeń dla beneficjentów.

W części sytuacji wynik będzie taki, że najrozsądniej jest nic nie zmieniać. To pełnoprawny rezultat analizy. Jak chociażby pokazał opisany wyżej przykład z ryczałtem.

Czy coś trzeba zrobić przed 31 grudnia?

Uczciwa odpowiedź brzmi: to zależy, a część odpowiedzi poznamy dopiero po decyzji Prezydenta. Nie da się dziś przewidzieć, czy ustawy zostaną podpisane, skierowane do Trybunału Konstytucyjnego czy zawetowane.

Dlatego proponuję podejście w trzech krokach:

• Teraz: zrób przegląd obecnego modelu i policz go w dwóch scenariuszach: „zmiany wchodzą” i „zmiany nie wchodzą”.
• Po decyzji Prezydenta: wybierz scenariusz i sprawdź, które decyzje mają terminy (np. wybór formy opodatkowania, zawiadomienia o wyborze estońskiego CIT, zmiany umów przed nowym rokiem).
• Przed 31 grudnia: podejmij tylko te kroki, które mają sens niezależnie od ostatecznego kształtu przepisów, albo takie, których termin rzeczywiście mija z końcem roku.

Największe ryzyko widzę w nieodwracalnych krokach robionych w pośpiechu: przenoszeniu majątku, likwidacji struktur czy zmianie formy prawnej tylko dlatego, że „może się opłacić”.

Lista kontrolna przed decyzją

• Które z uchwalonych zmian dotyczą mojej spółki, które mnie prywatnie, a które mogę pominąć?
• Ile łącznie (spółka plus ja plus fundacja, jeśli jest) płacimy dziś podatków od pieniędzy, które trafiają do rodziny?
• Jak ta suma zmieni się, jeśli zmiany wejdą w życie, a jak, jeśli nie wejdą?
• Po co wybraliśmy obecny model (najem, fundacja, forma spółki)? Czy ten cel jest nadal aktualny?
• Ile kosztowałaby zmiana modelu: podatkowo, organizacyjnie i w relacjach rodzinnych?
• Czy warunki transakcji z moją spółką (czynsz, wynagrodzenie, pożyczki) są rynkowe i udokumentowane?
• Które decyzje mają twarde terminy, a które mogą poczekać do czasu, aż przepisy będą przesądzone?
• Czy sukcesorzy i współwłaściciele wiedzą o planowanej analizie i jej możliwych wynikach?

Kiedy warto porozmawiać z doradcą

Rozmowa ma sens szczególnie wtedy, gdy pieniądze trafiają do Ciebie z kilku źródeł naraz (spółka, najem, fundacja), gdy masz grupę spółek albo gdy rozważasz zmianę, której nie da się łatwo cofnąć. Pierwsza rozmowa zwykle dotyczy uporządkowania stanu obecnego: jak wygląda struktura, jakie są przepływy pieniędzy między spółką, Tobą i rodziną oraz które zmiany mogą Cię dotyczyć. Na tej podstawie ustalamy, czy potrzebne są przeliczenia wariantów i w jakim zakresie. Nie zakładam z góry, że coś trzeba zmieniać.

Jeśli chcesz spokojnie przejść przez zmiany na 2027 rok w swojej sytuacji, zapraszam do kontaktu.

Stan prawny na dzień 26 października 2026 r.